Differentieelschakelaar testen is een van de weinige dingen aan uw elektrische installatie die u zelf mag en ook zelf zou moeten doen. Eén korte druk op de knop, en u weet meteen of het toestel dat u beschermt tegen een elektrische schok nog werkt.
Toch doet bijna niemand het. En wie het wel doet, denkt vaak dat die knop meer zegt dan hij werkelijk zegt. Dit is wat de test doet, hoe vaak u hem doet, wat u doet als er iets misloopt, en waarom een keurder er nog eens met een meetapparaat achteraan gaat.
Wat een differentieelschakelaar doet
Een differentieelschakelaar vergelijkt voortdurend de stroom die een kring ingaat met de stroom die terugkomt. In een gezonde installatie is dat evenveel. Loopt er ergens stroom weg, via een beschadigde kabel, een vochtig toestel of in het slechtste geval via een mens naar de aarde, dan is er een verschil. Wordt dat verschil groter dan de gevoeligheid van het toestel, dan schakelt het uit.
Dat is iets anders dan wat een automaat doet. Een automaat beschermt de kabels tegen overbelasting en kortsluiting. Een differentieelschakelaar beschermt de mensen. U hebt ze allebei nodig, en de ene vervangt de andere niet.
In een doorsnee Belgische woning vindt u er meestal minstens twee: een algemene differentieel vooraan in het verdeelbord, en een gevoeliger exemplaar van 30 mA voor de kringen in natte ruimtes, zoals de badkamer en de wasmachine.
Differentieelschakelaar testen: zo gaat het
U hebt er geen gereedschap voor nodig. Op elke differentieelschakelaar zit een testknop, meestal aangeduid met de letter T of het woord Test.
- Verwittig de huisgenoten en sla werk op de computer op. Alles achter die differentieel valt even zonder stroom.
- Druk kort op de testknop.
- De hendel moet meteen naar beneden vallen. Gebeurt dat, dan werkt het mechanisme.
- Zet de hendel weer omhoog.
- Herhaal dat voor elke differentieelschakelaar in het verdeelbord.
Daarna staan de klokken van de oven en de microgolf misschien op nul. Dat is het enige ongemak.
Valt de hendel niet, dan blijft u niet drukken. Dan zijn de kringen achter die differentieel op dit moment niet beschermd tegen een lekstroom, en moet een installateur het toestel nakijken en vervangen.
Hoe vaak u de test doet
Eén keer per maand. Dat schrijven de fabrikanten voor op basis van hun risicoanalyse, en u vindt het terug in de handleiding van het toestel. Het is geen vrijblijvend advies: als eigenaar bent u zelf verantwoordelijk om na te gaan of uw differentieelschakelaars nog werken. Een vaste dag in de maand helpt, bijvoorbeeld de eerste zondag.
De reden is eenvoudig. Een differentieelschakelaar die jarenlang nooit uitschakelt, kan vastzitten. Stof, vocht en tijd doen hun werk aan het mechanisme. Door hem af en toe te laten uitschakelen, houdt u het mechanisme in beweging en merkt u een defect op voor u de bescherming echt nodig hebt.
Differentieelschakelaar testen met de knop: wat hij niet zegt
De testknop maakt binnenin het toestel een kunstmatige lekstroom aan. Daarmee test u of het mechanisme reageert. Dat is nuttig, maar het is maar een deel van het verhaal.
De knop zegt u niet bij welke lekstroom het toestel precies uitschakelt, en ook niet hoe snel. Een differentieel die pas uitschakelt bij een veel grotere lekstroom dan op het toestel staat, of die te traag reageert, valt bij de test met de knop gewoon naar beneden en lijkt in orde.
De knop zegt u ook niets over de aarding. Een differentieelschakelaar werkt samen met de aarding van uw woning, en een slechte aardverbinding ziet u met de testknop niet.
Daarom meet een keurder met een meetapparaat: de stroom waarbij de differentieel uitschakelt, de tijd die hij daarvoor nodig heeft, en de aardingsweerstand. Klopt een van die waarden niet, dan komt dat als inbreuk in het verslag. Welke tekortkomingen het vaakst genoteerd worden, leest u in ons artikel over de inbreuken bij de elektrische keuring, en hoe u zo’n verslag leest, staat in ons stuk over het keuringsverslag elektriciteit.
Of een kring bij een fout ook snel genoeg afschakelt, hangt bovendien af van de lengte en de sectie van de kabel. Dat rekent u na met onze rekentool voor maximale lengte en foutstroomketen.
Wanneer de differentieel uit zichzelf uitvalt
Valt uw differentieel af en toe uit zonder dat u iets gedaan hebt, dan doet hij meestal gewoon zijn werk. Ergens loopt stroom weg. Vaak zit het in een toestel met een verwarmingselement, zoals een oude wasmachine of een boiler, of in een buitenstopcontact of een buitenlamp waar vocht in zit.
Zo vindt u meestal de boosdoener: zet alle automaten achter die differentieel uit, zet de differentieel weer op, en zet dan de automaten een voor een terug aan. Valt de differentieel opnieuw uit bij een bepaalde automaat, dan weet u op welke kring het probleem zit. Trek daarna de stekkers op die kring een voor een uit om te zien of het aan een toestel ligt.
Wat u nooit doet, is de differentieel overbruggen of vervangen door een minder gevoelig exemplaar omdat hij “te vaak uitvalt”. Dan haalt u net de bescherming weg die op dat moment iets opvangt. Wat u daarna zelf mag herstellen en wat niet, hangt af van uw bevoegdheid. Dat leggen wij uit in ons artikel over zelf uw elektrische installatie herstellen.
Laadpaal en het juiste type differentieel
De testknop zegt u ook niet of u het juiste type differentieel hebt. Dat speelt vooral bij een laadpaal, omdat daar een gelijkstroomcomponent in de lekstroom kan zitten die een gewone differentieel niet goed ziet. Daarom vraagt een laadkring een aangepaste bescherming. Hoe dat zit, leest u in ons artikel over de differentieelschakelaar type B en in onze uitleg over de laadpaal keuring.
Kort samengevat
Differentieelschakelaar testen doet u zelf, zonder gereedschap, met één druk op de testknop. Valt de hendel meteen, dan werkt het mechanisme. Valt hij niet, laat het toestel dan nakijken.
Fabrikanten schrijven op basis van hun risicoanalyse voor om een differentieelschakelaar één keer per maand te testen, en dat staat ook in de handleiding van het toestel. Bijna geen eigenaar doet het, simpelweg omdat niemand het hem ooit verteld heeft. Toch hoort het bij de verantwoordelijkheid van de eigenaar om na te gaan of zijn differentieelschakelaars nog werken.
Onthoud wel wat de knop niet zegt: niet bij welke lekstroom en hoe snel het toestel uitschakelt, en niets over uw aarding of over het juiste type. Dat meet een keurder, en daar loopt het bij een keuring soms mis, ook als de testknop altijd netjes werkte.
Bel ons op +32 484 79 52 47 of stuur een bericht via WhatsApp.
Uw installatie echt laten nakijken?
Keurpoint is een initiatief van TR&I bv, erkend installateur in heel Vlaanderen. Zij voeren de voorinspectie uit, lossen inbreuken op en zorgen dat uw dossier op tijd in orde is.
Bekijk wat TR&I voor u kan doenGeschreven door een industrieel ingenieur die vijftien jaar elektrische installaties keurde en zeven jaar gasinstallaties. Geen verkooppraatje, gewoon waar de man met het klembord naar kijkt.